Adet düzensizlikleri ve anormal kanamalar kadın hastalıkları ve doğum
hekimine başvuranlar arasında en ön sıralarda yer alan bir sorundur. Adet
düzensizlikleri yapan sebepler yaş gruplarına göre değişiklik gösterebilir.
Sik rastlanan sebepleri aşağıya çıkartılmıştır.
YENİ DOĞAN DÖNEMİ
Anneden geçen hormonların, doğum sonrası bebeğin kanında hızla seviye
kaybetmesi neticesi, kız bebeklerde bazen vajinal kanama olabilir.
OYUN ÇOCUĞU DÖNEMİ
Bu dönemde sıklıkla kanama yapabilen sebepler arasında oyun sırasında vajene
yabancı cisim yerleştirilmesi, anneye ait doğum kontrol hapı gibi hormon
ilaçlarının içilmesi sayılabilir.
GEÇ ÇOCUKLUK DÖNEMİ
Bazen erken puberte (ergenleşme) dediğimiz durum olur ki; sebepleri arasında
vücudun bazı bölgelerinde tümör oluşumu, hormon bozuklukları rol
oynayabilir. Bu dönemde de yine yabancı cisim ve hormon ilaçlarının içilmesi
rol oynayabilir. .
ADÖLESAN DÖNEMİ
Jüvenil kanama (disfonksiyonel kanama) hormonal aksin uygunsuz çalışmasına
bağlı kanamalardır. Genellikle yumurtalıklardan yumurta oluşumu ve buna
bağlı olarak da hormon üretiminde yetersizliklerle (progesteron hormonu)
karakterizedir. bazen yoğun kanmalar bir kaç hafta sürebilir. Tedavide
eksikliği olan hormonun yerine konması seklinde tedavi yapılır. Bu dönemde
hormon preperatlarını kullanırken çok dikkatli olmak gerekir. Çünkü henüz
büyüme çağında bulunan çocuklarda yoğun hormon kullanımı büyümeyi
durdurabilir.
ÜRETKEN DÖNEM
Bu dönemde en önce akla gelmesi gereken adet dışı kanama sebebi,
gebeliklerdir. Gebelikte normalde kanama olmaz. Ancak bazı gebeliklerde
düşük tehlikesi, çok erken düşüklerin olması, dış gebelikler erken gebelikte
kanama sebebi olarak karsımıza çıkabilir.
Gebeliğin daha ileri dönemlerinde çocuğun esinin doğum kanalının alt
kısımlarına yerleşik olması, esin erken ayrılması kanama sebebi olabilir.
Yumurtlamanın düzgün olmamasına bağlı kanama bozuklukları da yine bu dönemde
görülebilir.
Rahimin en iç tabakası olan endometriumun aşırı kalınlaşıp sonra yoğun
kanamalarla döküldüğü hiperplaziler yine yumurtlama bozukluklarına bağlı
olarak gerçekleşebilir. Rahim içinde yerleşik kanserler de kendini kanama
ile gösterebilir.
Dışardan kullanılan bazı ilaçlar kanama düzensizliği yapabilir. Özellikle
düşük hormon miktarları içeren bazı doğum kontrol hapları böyle kanamaya yol
açabilir. Aylık veya üç aylık korunma iğneleri de ayni şekilde kanama
bozukluğu yapabilir.
Süt hormonu bozuklukları da seyrek adet olma, sik adet olma, az adet olma
gibi düzensizliklere yol açabilir.
RAHİMİN KENDİ HASTALIKLARI
Vajende bulunabilen bazı hastalıklar, vajinal kanser çok seyrek görülür,
adet dışı kanamalar yapabilir. Rahim ağzında kolay kanayabilen yaraların
varlığı , yine seyrek olarak rahim ağzı kanserleri sebep olabilir. Rahim
içinde yerleşik polip veya myom dediğimiz urlaşmalar da adet kanamsında
uzama veya adet dışı kanamalar yapabilirler. Rahimin adale tabakası içinde
bulunan myomlar, rahim kasılmasını bozarak daha uzun adet sürelerine sebep
olabilirler.
ÜRETKEN ÇAĞ SONLARI
Disfonksiyonel kanamalar (yumurtlamanın bozulması ve yumurtalıktan uygun
hormon üretiminin olmaması durumlarında ortaya çıkabilir).
Rahim iç tabasında hiperplazi dediğimiz tabakalaşmalar bu dönemde karsımıza
çıkabilir. Hiperplazi sonrası kanserleşme riski açısından bu hastaların çok
iyi incelenmesi, biyopsi yapılması (parça aldırmak) gereklidir.
MENOPOZ SONRASI
Menopoz sonrası kanama olması kesinlikle kanser açısından incelenmeyi
gerektirir.
Vücudun hormonsuz kalması da bazen kanama sebebi olabilir (atrofik kanama).
Adet düzeninin sağlanmasında beyinin de önemli rolü vardır. Stresler,
psikolojik sıkıntılar, iklimsel etkiler bazen adet düzenini değiştirebilir.
Ancak üretken dönemde öncelikle gebelikle ilgili sorunun ortadan
kaldırılması gereklidir.
Adet dışı kanamaların her türlüsünde mutlaka muayene olunmalıdır. Hekim
muayene sonrasında gerekliyse smear (sürüntü) , ultrason ve endometrial
biyopsi alır, gerekli olgularda hormon incelemelerini ister.
