Viral hepatitler, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde
önemli bir toplum sağlığı sorunudur. Son yıllarda yapılan bilimsel
çalışmalarla sarılık (hepatit) yaptığı bilinen beş virus tanımlanmıştır.
Bunlar Hepatit A, B, C, D ve E viruslarıdır. Halihazırda yalnızca A ve B
hepatiti için aşılar mevcuttur. Başka bir çok virusun daha sarılığa yol
açabileceği hatırda tutulmalıdır (Hepatit F,G, EBV, CMV, vb).
Hepatit A ve E hafif seyirlidir, genel olarak kronikleşmediği bilinir. B, C
ve D ise müzminleşebilir, hayatı tehdit edebilir. Hepatit A virus çocukluk
çağındaki hepatitlerin (sarılık) başlıca nedenidir. Hepatit B infeksiyonu
çocuk olguların üçte birini oluştururken, Hepatit C hemen hemen %20 oranında
saptanır. Hepatit D çok nadir olarak ve Hepatit B hepatitiyle birlikte
görülür.
Hepatit B virus, A hepatitinden farklı olarak daha çok yakın temas, cinsel
ilişki, kan yolu ve anneden bebeğine anne karnındayken geçiş biçiminde
bulaşır. Hastalığın belirtileri hepatit A'ya benzer. Ancak müzminleşme
görülebilir. Hastalığı geçirenlerin tam olarak iyileşememesi durumunda ömür
boyu taşıyıcılık, kronik aktif hepatit adı verilen müzmin karaciğer iltihabı
ve ilerde siroz ve kanser ortaya çıkabilir. Genel olarak kronikleşme
olasılığı %10 kadardır. Ancak çocuklarda, özellikle anne karnındayken alınan
infeksiyon durumlarında müzminleşme ve hızlı gelişen karaciğer yetersizliği
daha sık olarak karşımıza çıkmaktadır.
Hastalığın başlıca kaynağı kendisinde hiçbir belirti olmayan sessiz hepatit
B taşıyıcılarıdır. Eşler birbirlerine ve istemeden çocuklarına bu hastalığı
bulaştırabilmektedirler. Hepatitin AIDS'ten çok daha kolay bulaştığı hatırda
tutulmalı, ülkemizde hemen hemen her 10 kişiden birinin bu hastalığın
taşıyıcısı olduğu bilinmeli, hastalık meydana geldiğinde tedavisinin mümkün
olmadığı göz önüne alınarak Hepatit B aşısının rutin aşı takvimine dahil
edilmesi olanaklar elverdiği ölçüde sağlanmalıdır. Ülkemizde ücretsiz olarak
ancak bir yaş altındaki çocuklara hepatit b aşısı uygulanabilmektedir.
Hepatit B Aşısı, çocuk doğar doğmaz başlanmak koşuluyla 0. 1. 6. aylarda
uygulanır. Beş senede bir tekrarlanır. Ailesinde hepatit taşıyıcısı olan
bebekler 0. 1. 2. ve 12. Aylarda aşılanmalıdır. Eğer anne taşıyıcıysa
bebeğine, aşıya ilaveten 0. ve 3. aylarda hepatit B'ye özgü gamma globulin
(Hepatit B Hiperimmun Globulin) yapılması önerilmektedir.
Poliklinik koşullarında herhangi bir risk faktörü ve temas öyküsü olmayan
çocuklara rutin aşı öncesi kan testi yaptırmaya gerek yoktur. Testin
yarar/maliyet oranı düşüktür. Aşılar tamamlandıktan sonra yalnızca risk
grubunda olan çocuklarda yeterli bağışıklığın oluşup oluşmadığını saptamak
üzere kan testi yapılabilir. Bütün çocukların rutin olarak testten
geçirilmesi gerekmez.
Hepatit B ile temastan hemen ve bir ay sonra yapılan immun globulin %75
oranında koruyuculuk sağlar. Cinsel temastan sonra ise iki hafta içinde
immun globulin yapılmalıdır.
Hepatit B ülkemiz için ciddi bir sorundur. Bulaşma yollarının bilinmesi, aşı
ile korunma ve temas sonrası immun globulin yapılması gibi önlemlerle
hastalığın kontrol altına alınması mümkündür. Bedelinin sosyal güvenlik
kurumlarınca karşılanıyor olması, hepatit B aşısının kullanımını
yaygınlaştırmıştır.